چگونه اشتهای دینی فرزندانمان را تقویت کنیم؟

در تربیت دینی نمی توان یک نسخه مشترک را ارائه داد.

در تربیت دینی حتماً باید سطح فکر‘ قدرت فهم و شرایط سنی‘ علمی‘ فرهنگی‘ اقتصادی و اجتماعی فرزندان را در نظر داشت زیرا همواره نمی توان برای بیماران مختلفی که درد مشترکی نیز دارند فقط یک نسخه درمانی ارائه کرد . شاید به همین دلیل نیز بوده است که معصومین ما (ع) به یک سؤال مشترک مانند افضل الاعمال = ( برترین کارها ) از سوی افراد گوناگون پاسخ های گوناگونی داده اند.

حس دینی را با زبان ساده به نمایش بگذارید .

برای پرورش حس دینی و ارتقای بینش دینی کودک قبل از هر چیز باید جلوه های دین در زندگی را با زبانی ساده و شیو ه ای جذاب و زیبا برای او به نمایش بگذاریم . زیرا بدون ترغیب درونی به دین تبلیغ بیرونی ارزشهای دینی بی اثر خواهد بود . فرزندان از کودکی باید شاهد ادای فرایض دینی توسط پدر و مادر خود باشند .

سؤال این است که پدر و مادر چه کار بکنند تا دختر و پسرشان از تشخیص متعادل و مطلوب برخوردار باشند؟ به عنوان مثال ما معتقدیم که یک فرزند مسلمان شایسته باید خمس بدهد‘ بچه ها باید این مطلب را از پدرشان بیاموزند به این ترتیب که پدر در پایان سال مالی اش خمس مال خود را کنار بگذارد و آن را به مجتهد بدهد و فرزند او در هر سنی که هست باید شاهد این ماجرا باشد .

 وقتی فرزند از دوران خردسالی فهمید که مکلف به پرداخت خمس است و این را عملاً مشاهده کرد در بزرگسالی به آن پایبند خواهد بود به عبارت دیگر عامل بودن پدر و مادر به اعتقادات خود بهترین شیوه برای تربیت فرزندان محسوب می شود . اگر دختر یا پسر خردسال خانواده ببینند که وقتی اذان گفته می شود پدر و مادر به مسجد می روند و نماز می گذارند او هم به این کار عادت می کند و از آن لذت می برد .در یک خانواده متعادل مطلوب و اسلامی باید فرائض دینی از قبیل نماز ‘ روزه‘ خمس‘ زکات‘ حج‘ جهاد‘ امر به معروف و نهی از منکر انجام شود و فرزندان از کودکی شاهد ادای فرایض توسط پدر و مادر خود باشند .

هدف از تربیت مطلوب دینی‘ در مسیر خدا گونه شدن انسان است .

تربیت مطلوب و متعادل دینی باید به همه ابعاد وجودی انسان توجه داشته باشد . پرداختن به بُعدی خاص از ابعاد وجود انسان غفلت از سایر ابعاد را به دنبال دارد . یکی از اهداف اصلی تربیت دینی ساختن انسانی کامل است که تمام ابعاد وجود او رشد یافته و به معنی دقیق کلمه متعلق به اخلاق الهی باشد . در دیدگاه دینی تزکیه نفس و پرورش بعد اخلاقی انسان زمینه رشد ابعاد دیگر است . یافتن یک تعریف کامل و جامع از مفهوم تربیت دینی می تواند ما را در برنامه ریزی های کلان آموزشی یاری نماید و با توجه به اینکه اهداف تربیت دینی رشد هماهنگ قوا و استعدادهای انسان در مسیر خدا گونه شدن است باید کلیه برنامه ریزی های آموزشی برای رسیدن به این هدف تنظیم شوند. در تربیت دینی اصل بر تشویق و ایجاد انگیزه است .

هرچند در تعلیم وتربیت دینی گاهی ممکن است سخت گیری هم به عنوان راه علاج تجویز شود.ولی قاعده در روشن گیری وتشویق وایجاد انگیزه برای اصلاح رفتارها وتحکیم ارزش ها در شخصیت فرزندان است در برخی از خانواده ها جای قاعده واستثنا عوض می شود.

به بچه ها بیاموزید خدا در همین نزدیکی هاست .

بچه ها باید بیاموزند که خدا در همین نزدیکی هاست! خدا با آنهاست وفاصله ای بین آنها وخدا وجود ندارد وهر وقت ارداه کنند به خدا دسترسی دارند ومی توانند با همان صفا وصمیمیت کودکانه با پروردگار خود درد دل کنند واز او چیزی بخواهند وخدا هم به حرف آنها بها می دهد وراه ها را باز می کند. این مفاهیم را خداوند با بیان حکیمانه خود اینگونه روشن می سازد:

(واذا سالک عبادی عفی فانی قویب احجیب دعوه الداع اذا دعان فالستجیبوا لی ولیو منوا بی لعلهم یرشوون).

بچه ها وقتی با کمک اولیا و مربیان یاد بگیرند که اگر فرمان خدا را اجابت کنند خدا دعای آنان را اجابت می کند‘ با عزم قوی تری به خدا روی می آورند و به او پناه می برند .

فضاسازی تربیتی باید متناسب با فطرت انسانی باشد .

1- باید در ساختمان های منازل مدارس و سایر اجتماعات و نیز وسایل و امکانات الگوهای دینی و معماری اسلامی در نظر گرفته شود .

2- باید به محل عبادت و نیایش و تزیین مناسب آن در منازل و مدارس و فضاهای فرهنگی و ورزشی با توجه به فطرت انسانی اهمیت داد .

3- فضایی که قرآن کریم طراحی می کند اینگونه است : متحرک و هدفدار‘ منسجم و متناسب با فطرت انسان و در خدمت انسان‘ منظم و با اندازه و حساب و کتاب ‘ بدیع ‘ خلاق و بدون تکرار و روز مرگی ‘ نشاط آور و دور از مردگی و خمودگی .

طوری تربیت کنیم که همیشه احساس کنند چشم هایی از غیب بر آن ها نظارت می کند .

انسان باید به گونه ای تربیت شود که اعتقاد پیدا کند پیوسته اعمال ‘ حرکات و حتی دل او تحت نظارت است . برای این منظور باید از همان کودکی فرزندان را طوری تربیت کنیم که همیشه احساس کنند چشم هایی از غیب به آنها نظارت می کند نباید آن ها را به گونه ای بار آوریم که هر وقت در حضور ما و تحت نظارتمان هستند درست رفتار کنند اما در خلوت این چنین نباشند .

آن ها باید حس کنند که در خلوت و حتی در بستر خواب هم به کارشان نظارت می شود این مطلب را برای کودکان به اندازه ای باید تکرار کنیم که جزو باورهایشان شود. این نظارت بر اعمال را باید به باور کودک رساند تا هنگامی که در حضور ما هم نیست از خودش مراقبت کند اگر کودکی اینگونه بزرگ شود بعدها هم چشم خدا را بر اعمال خویش ناظر می داند .

کودک مثل آدم بزرگ نیست که اگر بگویید چشمی به تو نگاه می کند بگوید کو آن چشم ؟ بچه خیلی ساده چشم ها را می بیند مثل آدم های بزرگ شکاک بد نگر نیست . او انسانی آزاد است عالم را زنده می بیند با درخت حرف می زند با مرغ خانه صحبت می کند با عروسک توی بغلش درد دل می کند و همه این ها را زنده می بیند ‘ مربی باید بگذارد با همین دیدگاه بزرگ شود .

والدین باید به گفته های دینی خود عمل کنند تا در تربیت دینی موفق شوند .

یکی از مهمترین روش های مطلوب تربیت دینی روش عملی است و متأسفانه ما کمتر به آن عمل می کنیم . خدای بزرگ در قرآن کریم میفرماید : آیا مردم را به کار نیک فرمان می دهید و حال آنکه خویشتن را فراموش می کنید .( بقره آیه 42 )

همچنین امام صادق می فرمایند : مردم را با اعمالتان نه فقط با زبان هایتان به سوی خدا فرا بخوانید . بی زج – 5 ص 198 .

طبق آماری که برخی از روانشناسان ارائه کرده اند حدود 80 % یادگیری از راه چشم و 13 % از راه گوش انجام می شود یا در ضرب المثلی آورده اند : یک تصویر گویاتر از هزار کلمه است .

پس عمل و رفتار والدین که زیر ذره بین چشم و دستگاه تصویر برداری فرزند است می تواند تأثیر ژرف و شگرفی در تعلیم و تربیت او داشته باشند زیرا فرزند گفته های والدین را پیش از آنکه بخواهد از آن ها بشنود می خواهد در اعمال و رفتار آن ها ببیند و این درس بزرگی است که از والدین خود فرا می گیرد :

بزرگی سراسر به گفتار نیست دو صد گفته چون نیم کردار نیست

از سوی دیگر اگر فرزندان بین رفتار والدین تناقض و تعارض را مشاهده کنند همین امر باعث می شود تا نسبت به همه گفته ها و نظام فکری ‘ عملی والدین بی اعتماد گردند و در نتیجه در نظام فکری – عملی خود نیز دچار اختلال و سر در گمی شوند و در دل یا بر زبان بگویند :

سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی به عمل کار بر آید به سخنرانی نیست

اصولاً باید توجه داشته باشیم که پیروزی یا شکست یک دین و یا یک مکتب غالباً در گرو اعمال و رفتار گروندگان به آن است تا آموزش های نظری آنان به همین دلیل معمولاً کسانی که با خود دین مخالف دارند بسیار نیستند بلکه اعمال و کردار دین گرایان است که وجب بی رغبتی آنان نسبت به آن دین می شود:

اسلام به ذات خود ندارد عیبی هر علم که هست در مسلمانی ماست

خطر عمل نکردن بزرگترها به وظایف دینی

خطر بسیار بزرگی که اکنون ما و فرزندان ما و دین ما را به شدت تهدید می کند و متأسفانه کمتر به آن توجه می نماییم این است که شماری از ما و بزرگترها به آموزه های دینی و آرمان های انقلابی خویش عمل نمی کنیم و چه بسا در همین امر در دراز مدت آثار نا مطلوبی نسبت به دین و انقلابمان در فرزندانمان و کشورمان جای نهد که امیدواریم به خواست خدا این چنین نشود .

مرجع مناسبی برای پاسخگویی به سؤالات فرزندانتان انتخاب کنید .

در جامعه ما با توجه به نارسایی فکری و اخلاقی در بعضی از خانواده ها و نیز به علت گرفتاری های شغلی و یا مسئولیت های گوناگون والدین که هیچ فرصتی را برای رسیدگی به امور خانه و خانواده باقی نمی گذارد والدین نمی توانند وظایف و مسئولیت حساسی را که بر دوش دارند به خوبی انجام داده و مرجع مناسبی برای پاسخگویی به سؤالات علمی ‘ تربیتی و اعتقادی فرزندان خویش باشند . از این رو جلسات گروه های تربیتی مرجع بسیار خوبی برای شخصیت دادن به آنان و بر طرف کردن مشکلات و پاسخگویی به سوالاتشان خواهد بود.

چگونه عشق به اهل بیت را در دل جان فرزندانتان همچو بذری بکارید .

والدین می توانند با انجام دادن این اعمال که در پایین به ذکرش می پردازیم عشق به اهل بیت را در دل و جان فرزندانتان همچون بذری بکارند و همچون نهالی حرس کنند و پیوسته آن را آبیاری کنند تا هر چه بالنده تر و ریشه دارتر شود .

- نامگذاری فرزندان به نام های اهل بیت .

- بردن فرزندان به مجالس جشن و عزای امامان .

- بردن آنان به زیارت قبور و حرم های مطهرشان .

- برگزاری مجالس بحث و گفتگو در ایام ولادت و شهادت معصومین در خانه ها .

- تشویق فرزندان برای خواندن کتاب درباره آنان .

- نوشتن مقاله و سرودن شعر درباره شخصیت آنان .

- شرکت در مسابقه های مربوط به اهل بیت به عنوان بهترین الگو در زمینه کمالات و خوبی ها گفتن داستان هایی از سیره و زندگی آنان برای کودکان .

- نقل داستان های جذاب از دوستان و علاقمندان این خاندان .

- بیان خاطرات کرامت دیدگان و شفا یافتگان از ناحیه اهل بیت .

- برگزاری جلسات و تأسیس هیئت های عزاداری .

- برخورد احترام آمیز با نام و یاد ائمه پیش فرزندان و کوچکترها .

- هدیه و جایزه دادن به آنان به خاطر هم نام بودن با یکی از معصومان .

- ذکر فضائل و مناقب اهل بیت بر اساس روایت .

برقراری رابطه با اهل بیت بر مبنای محبت و عشق بسیار ثمر بخش است . نوجوانانی که در پی یافتن الگویند می توانند از شخصیت دوست داشتنی آنان الگو و سرمشق بگیرند و چنان به این الگوها افتخار کنند که حاضر نشوند آن را با هیچ چیز دیگری عوض کنند و همواره زبان حالش این بیت باشد :

مهر تو را به عالم امکان نمی دهم این گنج پر بهاست من ارزان نمی دهم .

مدرسه ابتدایی بیش از دیگر نهادهای آموزشی در تربیت دینی مؤثر است .

منظور از تربیت دینی رسمی این است که در تربیت دینی با برنامه ریزی مدون از پیش تنظیم شده و به وسیله افرادی خاص در نهادهای آموزشی انجام شود . محیط مدرسه جایی است که شخصیت دینی و مذهبی فرد پس از خانواده در آن شکل می گیرد . مدرسه ابتدایی بیش از دیگر نهادهای آموزشی در تربیت دینی متربی مؤثر است زیرا متربی در این مرحله از زندگی گیرنده است و هرچه به او القا شود می پذیرد . در محیط مدرسه نه تنها معلم و مربی در تربیت دانش آموز مؤثرند بلکه سایرین کارکنان و مسئولان مدرسه و فضای آموزشی نیز بر ابعاد تربیتی او تأثیر می گذارند .

نقش تعلیم و نربیت دینی بر فرزندان

نظام تعلیم و تربیت دینی فرزندان شما را به گونه ای تربیت می کند که در گرایش هایشان نسبت به زندگی در اعمال و تصمیم هایشان و در برخورد با تمام معارف همواره حاکمیت ارزش های اخلاقی الهی را احساس کنند . در چنین نظامی علاوه بر ایجاد نظم ذهنی فرزندان به گونه ای تربیت می شوند که دانش را صرفاً برای ارضای کنجکاوی های فکری یا منافع دنیوی کسب نمی کنند بلکه منطقی و متقی بار می آیند و فراهم آوردن موجبات رفاه مادی‘ معنوی و اخلاقی خانواده ملت خود و بنی آدم را وجهه همت خویش قرار می دهند نوجوان که از آموزش و پرورش دینی برخوردار می شود موزون با طبیعت و نه معارض با آن زیست می کند .

این وبلاگ درآدرس http://mashghemehr.blogfa.com  به روز رسانی می گردد

/ 15 نظر / 37 بازدید
نمایش نظرات قبلی
نجمه

سلام مطلب بسیار مفیدی بود ممنون[گل]

سوسن

با توام ، با توخــــــــدا.. یک کمی معجزه کن چند تا دوست برایم بفرست... پاکتی از کلمه جعبه ای از لبخند... نامه ای هم بفرست کوچه های دل من باز خلوت شده است... قبل از اینکه برسم دوستــی را بردند یک نفر گفت به من: باز دیر آمده ای .... دوست قسمت شده است

sabte arezoha

ممنونم كه سر زدي نظر لطفته توم وبت فوق العاده س موفق باشي.باي

چهارمین گلبرگ

سلام و درود ممنون از حضورتان در وبلاگم . من با افتخار شما را لینک کردم . و با تبادل لینک با همکار بزرگواری چون شما خوشحالم پیشاپیش روز معلم بر شما مبارک بهرامی - چهارمین گلبرگ [گل][گل][گل]

سوسن

اول از همه برایت آرزومندم که عاشق شوی، و اگر هستی، کسی هم به تو عشق بورزد، و اگر اینگونه نیست، تنهائیت کوتاه باشد، و پس از تنهائیت، نفرت از کسی نیابی. آرزومندم که اینگونه پیش نیاید، اما اگر پیش آمد، بدانی چگونه به دور از ناامیدی زندگی کنی

سوسن

با توام با تو خدا .... یک دل قلابی ... یک دل خیلی بد... چقدر می ارزد؟ .... من که هرجا رفتم جار زدم : شده این قلب حراج ... بدوید... یک دل مجانی قیمتش یک لبخند.... به همین ارزانــــی هیچ وقت اما... هیچ کس قلب مرا قرض نکرد... هیچ کس دل نخرید...

زنگ تفریح

ای معلم تو را سپاس: ای آغاز بی پایان، ای وجود بی کران، ای والا مقام، ای فراتر از کلام ، ای که همچون باران بر کویر خشک اندیشه ام باریدی، تو را سپاس.

saeed22

درود بر شما خیلی حس زیبایی است ،امتحان کنید برنج رایگان در ازای آموختن زبان انگلیسی منتظر حضورتون هستم[گل]

کیامرث

3سلام دوست عزیز وب بنده را محبت کرده با عنوان معلم لینک کنید ممنون از شما

سوسن

به دنبال ظواهر نرو؛ شاید فریب بخوری به دنبال ثروت نرو؛ این هم ماندنی نیست به دنبال كسی باش كه به لبانت لبخند بنشاند چون فقط یك لبخند می تواند شب سیاه را نورانی كند كسی را پیدا كن كه دلت را بخنداند